ترمز بریدن خودرو یکی از خطرناکترین اتفاقهایی است که ممکن است برای هر رانندهای رخ دهد. از دست رفتن توان ترمزگیری، بهویژه در سرعتهای بالا یا مسیرهای شیبدار، میتواند به تصادفها و آسیبهای جبرانناپذیر منجر شود. خوشبختانه در بسیاری از موارد، ترمز بریدن ناگهانی نیست و سیستم ترمز پیش از وقوع این مشکل، نشانههایی از خود بروز میدهد.
در این مقاله با مهمترین علتهای ترمز بریدن خودرو، روشهای کنترل خودرو در چنین شرایطی، علائم هشداردهندۀ خرابی سیستم ترمز و راههای پیشگیری از این مشکل آشنا میشویم.
ترمز بریدن خودرو یعنی چه؟
وقتی که پدال ترمز را فشار میدهید، نیرو به لنتها منتقل شده و تماس و ایجاد اصطکاک آنها با دیسکها باعث کاهش سرعت و در نهایت توقف کامل خودرو میشود. ترمز بریدن به شرایطی گفته میشود که سیستم ترمز دیگر نتواند نیروی کافی برای کاهش سرعت یا توقف خودرو ایجاد کند. این مشکل ممکن است بهصورت کامل یا تدریجی رخ دهد و دلایل مختلفی از جمله خرابی قطعات، نشتی روغن ترمز، افزایش بیش از حد دمای سیستم یا فرسودگی لنتها داشته باشد.
خطرناکترین علائم خرابی سیستم ترمز
سیستم ترمز معمولاً پیش از خرابی کامل، هشدارهایی به راننده میدهد. مهمترین و خطرناکترین علائم خرابی سیستم ترمز عبارتاند از:
- پایین رفتن بیش از حد پدال ترمز (ترمز خالی)؛
- سفت شدن غیرعادی پدال (ترمز پر)؛
- روشن شدن چراغ هشدار ترمز؛
- شنیدن صدای سوت یا ساییدگی؛
- بوی سوختگی لنت؛
- لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن؛
- کشیده شدن خودرو به یک سمت هنگام ترمزگیری؛
- افزایش محسوس فاصلۀ توقف خودرو.
در صورت مشاهدۀ هر یک از این علائم، باید خودرو در اولین فرصت بهدست تعمیرکار متخصص بررسی شود.
مهمترین علتهای ترمز بریدن خودرو
۱. کمبود یا نشت روغن ترمز
روغن ترمز وظیفۀ انتقال نیروی پای راننده به سیستم ترمز را بر عهده دارد. اگر سطح روغن کاهش پیدا کند یا در مدار نشتی وجود داشته باشد، فشار لازم برای عملکرد ترمز ایجاد نمیشود و احتمال ترمز بریدن افزایش مییابد. نشانههای این مشکل عبارتاند از:
- پایین رفتن بیش از حد پدال ترمز؛
- روشنشدن چراغ هشدار ترمز؛
- مشاهدۀ لکۀ روغن زیر خودرو.
۲. داغ شدن بیش از حد سیستم ترمز
ترمزگیریهای مداوم در سرازیریها یا رانندگی پرفشار باعث افزایش دمای دیسک و لنت میشود. در این شرایط اصطلاحاً «فید ترمز» (Break Fade) رخ میدهد و قدرت ترمزگیری بهشدت کاهش مییابد.
یکی از نشانههای رایج این وضعیت بوی سوختگی است. علت بوی سوختگی لنت ترمز میتواند متعدد باشد؛ اما اگر پس از رانندگی بوی سوختگی یا بوی شبیه لاستیک داغ احساس کردید، بهتر است خودرو را متوقف کرده و اجازه دهید سیستم ترمز خنک شود.
۳. فرسودگی لنت ترمز
لنتها قطعاتی مصرفی هستند و پس از طی مسافت مشخص باید تعویض شوند. استفاده از لنتهای بیکیفیت یا تعویض دیرهنگام آنها میتواند باعث کاهش شدید قدرت ترمزگیری شود. بهعنوان مثال، اگر مالک پژو ۲۰۶ هستید، استفاده از لنت ترمز ۲۰۶ باکیفیت و استاندارد نقش مهمی در عملکرد صحیح سیستم ترمز دارد. همچنین برای خودروهای پژو پارس و پژو ۴۰۵ نیز انتخاب لنت ۴۰۵ استاندارد میتواند ایمنی خودرو را بهشکل محسوسی افزایش دهد.
۴. خرابی بوستر ترمز
بوستر (Booster) نیروی واردشده به پدال را تقویت میکند. خرابی این قطعه معمولاً باعث کاهش قدرت ترمزگیری میشود. یکی از سوالات رایج رانندگان دلیل سفت شدن پدال ترمز است. در بسیاری از مواقع، سفت شدن غیرعادی پدال به خرابی بوستر، نشتی خلأ یا ایراد در سیستم تقویتکنندۀ ترمز مربوط میشود.
۵. خرابی سیلندر اصلی ترمز
سیلندر اصلی وظیفۀ ایجاد فشار هیدرولیکی را بر عهده دارد. خرابی این قطعه ممکن است باعث شود پدال تا انتها پایین برود، اما خودرو بهخوبی متوقف نشود.
۶. خرابی دیسک یا کالیپر ترمز
تاب برداشتن دیسک یا گیر کردن کالیپرها نیز میتواند عملکرد سیستم ترمز را مختل کند. از علائم مهم این خرابی میتوان به لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن اشاره کرد. اگر هنگام کاهش سرعت فرمان دچار لرزش میشود، احتمال تاب داشتن دیسک ترمز یا خرابی اجزای سیستم وجود دارد.
خطرناکترین علائم خرابی سیستم ترمز
سیستم ترمز معمولاً پیش از خرابی کامل، هشدارهایی به راننده میدهد. مهمترین و خطرناکترین علائم خرابی سیستم ترمز عبارتاند از:
- پایین رفتن بیش از حد پدال ترمز (ترمز خالی)؛
- سفت شدن غیرعادی پدال (ترمز پر)؛
- روشن شدن چراغ هشدار ترمز؛
- شنیدن صدای سوت یا ساییدگی؛
- بوی سوختگی لنت؛
- لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن؛
- کشیده شدن خودرو به یک سمت هنگام ترمزگیری؛
- افزایش محسوس فاصلۀ توقف خودرو.
در صورت مشاهدۀ هر یک از این علائم، باید خودرو در اولین فرصت بهدست تعمیرکار متخصص بررسی شود.
اگر ترمز خودرو برید چه کار کنیم؟
در صورت ترمز بریدن، حفظ آرامش مهمترین اقدام است. سپس مراحل زیر را انجام دهید:
۱. چند بار پدال ترمز را بهصورت متوالی فشار دهید تا در صورت وجود افت فشار، سیستم دوباره عمل کند؛
۲. بهتدریج دنده را معکوس کنید تا از ترمز موتور استفاده شود. اگر خودرو اتوماتیک و دارای حالت کنترل دستی است، آن را در این حالت قرار دهید و معکوس بکشید؛
۳. فلاشرها را روشن کنید و سایر رانندگان را [با فلاشر، حرکت دست و بوق] مطلع سازید؛
۴. از ترمز دستی فقط بهآرامی و مرحلهای استفاده کنید؛ کشیدن ناگهانی ترمز دستی میتواند باعث قفلشدن چرخهای عقب و در نتیجه انحراف خودرو شود؛
۵. در صورت امکان، خودرو را آرامآرام بهسمت شانۀ جاده یا مسیر امن هدایت کنید. در جادههای خیلی خلوت، میتوانید با طی کردن زیگزاگیِ مسیر به کاهش سرعت خودرو کمک کنید.
چگونه از ترمز بریدن خودرو پیشگیری کنیم؟
رعایت چند نکتۀ ساده میتواند احتمال بروز این مشکل را به حداقل برساند:
- بررسی دورهای سطح روغن ترمز؛
- تعویض بهموقع روغن ترمز طبق توصیۀ سازنده؛
- استفاده از لنت و دیسک استاندارد؛
- اجتناب از ترمزگیریهای ممتد در سرازیریها؛
- سرویس منظم بوستر و کالیپرها؛
- بررسی نشتیهای احتمالی سیستم ترمز؛
- خرید قطعات از فروشگاههای معتبر لوازم یدکی.
استفاده از قطعات اصلی و باکیفیت، بهویژه در بخش ترمز، نقش مهمی در افزایش ایمنی خودرو دارد. گاهی علت اصلی کاهش عملکرد ترمز استفاده از قطعات غیراستاندارد است. لنتهای بیکیفیت، روغن ترمز نامناسب یا دیسکهای غیراصل نهتنها عمر کوتاهتری دارند، بلکه میتوانند در شرایط اضطراری عملکرد سیستم ترمز را مختل کنند. بنابراین هنگام خرید لوازم یدکی، اصالت کالا و سازگاری آن با مدل خودرو را در اولویت قرار دهید.
جمعبندی
ترمز بریدن خودرو معمولاً نتیجۀ بیتوجهی به سرویسهای دورهای یا استفاده از قطعات فرسوده و بیکیفیت است. بررسی منظم روغن ترمز، تعویض بهموقع لنتها، استفاده از قطعات استاندارد و توجه به علائمی مانند بوی سوختگی، لرزش فرمان یا سفت شدن پدال میتواند از بروز بسیاری از حوادث جلوگیری کند. به یاد داشته باشید که سیستم ترمز مهمترین بخش ایمنی خودرو است و هرگونه اختلال در عملکرد آن باید در سریعترین زمان ممکن بررسی و برطرف شود.
پرسشهای متداول
۱. مهمترین علت ترمز بریدن خودرو چیست؟
کاهش سطح روغن ترمز، نشتی مدار هیدرولیک، داغ شدن بیش از حد سیستم، فرسودگی لنتها و خرابی بوستر یا سیلندر اصلی از مهمترین دلایل ترمز بریدن خودرو هستند.
۲. هنگام ترمز بریدن چه اقدامی باید انجام دهیم؟
خونسردی خود را حفظ کنید، از ترمز موتور با معکوس کردن دنده استفاده کنید، فلاشرها را روشن کرده و در صورت نیاز ترمز دستی را بهآرامی و مرحلهای بهکار بگیرید تا خودرو در محلی امن متوقف شود.
۳. چرا هنگام ترمز گرفتن فرمان میلرزد؟
لرزش فرمان هنگام ترمز گرفتن معمولاً به تاب برداشتن دیسک ترمز، خرابی کالیپرها یا فرسودگی برخی قطعات سیستم تعلیق و فرمان مربوط میشود و باید بهدست تعمیرکار بررسی شود.
۴. آیا بوی سوختگی لنت ترمز طبیعی است؟
اگر پس از ترمزگیریهای شدید یا رانندگی در سرازیری بوی سوختگی احساس شود، ممکن است لنتها بیش از حد داغ شده باشند. اما تکرار این وضعیت یا ادامه داشتن بو نیاز به بررسی سیستم ترمز دارد.
۵. هر چند وقت یک بار باید لنت ترمز تعویض شود؟
زمان تعویض به نوع رانندگی، کیفیت لنت و شرایط استفاده بستگی دارد؛ اما معمولاً لنتها بعد از ۳۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر نیاز به بازدید و در صورت فرسودگی، احتیاج به تعویض دارند.