ترمز خودرو مهمترین سیستم ایمنی هر وسیلۀ نقلیه است. بسیاری از تصادفهای جادهای بهدلیل بیتوجهی به علائم اولیۀ خرابی ترمز رخ میدهند؛ علائمی که اگر بهموقع تشخیص داده شوند، میتوانند از خسارتهای مالی و حتی جانی غیرقابلبازگشت جلوگیری کنند.
اگر هنگام رانندگی احساس میکنید عملکرد ترمز مثل گذشته نیست، صدای غیرعادی میشنوید یا خودرو بهدرستی متوقف نمیشود، بهتر است این هشدارها را جدی بگیرید و خودرو را سریعاً به متخصص نشان دهید. در این مقاله با ۱۰ نشانۀ خطرناک خرابی ترمز خودرو، علت بروز هر کدام و راهکارهای رفع آن آشنا میشوید.
چرا توجه به علائم خرابی ترمز اهمیت دارد؟
سیستم ترمز از قطعات مختلفی مانند لنت، دیسک، کالیپر، روغن ترمز، بوستر و سیلندر اصلی تشکیل شده است. خرابی هر یک از این اجزا میتواند عملکرد کل سیستم را مختل کند. بیتوجهی به نشانههای خرابی ترمز ممکن است باعث موارد زیر شود:
- افزایش فاصلۀ توقف خودرو؛
- کاهش کنترل خودرو در شرایط اضطراری؛
- آسیب به دیسک و سایر قطعات؛
- افزایش هزینۀ تعمیرات؛
- بالا رفتن احتمال تصادف و آسیبهای مالی و جانی.
به همین دلیل توصیه میشود هرگونه تغییر در عملکرد ترمز را سریع بررسی کنید.
۱۰ نشانۀ خرابی ترمز
۱. سوت کشیدن ترمز ماشین
یکی از رایجترین علائم خرابی سوت کشیدن ترمز ماشین است. این صدا همیشه بهمعنای خرابی شدید نیست، اما نباید نادیده گرفته شود. دلایل احتمالی این مسئله شامل موارد زیرند:
- تمام شدن لنت ترمز؛
- استفاده از لنت بیکیفیت؛
- وجود گردوغبار روی دیسک؛
- تاب برداشتن دیسک ترمز؛
- داغ شدن بیش از حد سیستم ترمز.
اگر این صدا بهصورت مداوم شنیده میشود، بهتر است لنتها و دیسک بهدست تعمیرکار بررسی شوند.
۲. لرزش پدال یا فرمان هنگام ترمز گرفتن
اگر هنگام ترمز گرفتن، فرمان یا پدال میلرزد، معمولاً یکی از مشکلات زیر وجود دارد:
- تاب داشتن دیسک ترمز؛
- خرابی بلبرینگ چرخ؛
- ساییدگی نامتقارن لنتها؛
- نصب نادرست قطعات.
در این شرایط نباید رانندگی طولانی انجام دهید، زیرا لرزش میتواند به سایر قطعات نیز آسیب وارد کند.
۳. نرم شدن بیش از حد پدال ترمز
اگر پدال بیش از حد پایین میرود یا احساس اسفنجی دارد، احتمال دارد:
- هوا وارد مدار ترمز شده باشد؛
- روغن ترمز نشتی داشته باشد؛
- سیلندر اصلی دچار مشکل شده باشد.
این وضعیت یکی از خطرناکترین ایرادات سیستم ترمز است و باید فوراً برطرف شود.
۴. سفت شدن غیرعادی پدال ترمز
برخلاف حالت قبل، گاهی پدال بسیار سفت میشود و برای توقف خودرو باید فشار زیادی وارد کنید. علتهای رایج این مورد عبارتاند از:
- خرابی بوستر ترمز؛
- نشتی در شیلنگ خلأ؛
- ایراد در سیستم وکیوم موتور.
این مشکل باعث کاهش قدرت ترمزگیری خواهد شد.
۵. کشیده شدن خودرو به یک سمت
اگر هنگام ترمز گرفتن خودرو بهسمت راست یا چپ منحرف میشود، احتمالاً یکی از چرخها قدرت ترمزگیری متفاوتی دارد. در شرایطی که سرعت ماشین زیاد است، انحراف آن هنگام ترمز گرفتن میتوان خطرآفرین باشد. این اتفاق در صورتی رخ میدهد که میزان سایش لنتهای ترمز در چرخهای مختلف یکسان نباشد.
دلایل اصلی:
- گیر کردن کالیپر؛
- ساییدگی نامتقارن لنتها؛
- خرابی شیلنگ ترمز؛
- آلودگی روغن ترمز.
در این شرایط کنترل خودرو، بهویژه در سرعت بالا، دشوار میشود.
۶. افزایش فاصلۀ توقف خودرو
اگر احساس میکنید خودرو دیرتر از قبل متوقف میشود، ممکن است با یکی از مشکلات زیر روبهرو باشید:
- فرسودگی لنتها؛
- کیفیت پایین روغن ترمز؛
- خرابی دیسک؛
- کاهش اصطکاک بین لنت و دیسک.
افزایش فاصلۀ توقف یکی از مهمترین نشانههای خرابی سیستم ترمز محسوب میشود.
۷. روشن شدن چراغ هشدار ترمز
چراغ ترمز روی صفحۀ کیلومتر نباید نادیده گرفته شود. این چراغ ممکن است به دلایل زیر روشن شود:
- کم بودن روغن ترمز؛
- خرابی سنسور لنت؛
- فعال بودن ترمز دستی؛
- وجود ایراد در سیستم ABS (مثل اختلال در عملکرد شیرها و اتصالات).
در صورت روشن ماندن چراغ، خودرو باید هرچه سریعتر بررسی شود.
۸. نشت روغن ترمز
وجود لکههای روغن در نزدیکی چرخها یا زیر خودرو میتواند نشانۀ نشتی روغن ترمز باشد. علائم همراه:
- نرم شدن پدال؛
- کاهش قدرت ترمز؛
- روشن شدن چراغ هشدار.
نشتی روغن ترمز از خطرناکترین ایرادات محسوب میشود و نباید با وجود آن، رانندگی کرد.
۹. بوی سوختگی بعد از ترمزگیری
اگر پس از رانندگی در سرازیری یا ترمزهای مکرر، بوی سوختگی احساس میکنید، احتمال دارد:
- لنتها بیش از حد داغ شده باشند؛
- کالیپر گیر کرده باشد؛
- دیسک ترمز بیش از اندازه گرم شده باشد.
در چنین شرایطی بهتر است خودرو را متوقف کنید تا سیستم ترمز خنک شود. ضمن اینکه بهتر است در توقفهای طولانیمدت در ترافیک، از ترمز دستی استفاده کنید.
۱۰. تمام شدن ضخامت لنت ترمز
لنت ترمز قطعهای مصرفی است و باید در زمان مناسب تعویض شود. اگر ضخامت لنت به کمتر از حد استاندارد برسد، علاوهبر کاهش قدرت ترمز، احتمال آسیب دیدن دیسک نیز افزایش پیدا میکند. برای مثال، اگر مالک پژو ۴۰۵ هستید، استفاده از لنت ترمز ۴۰۵ باکیفیت و متناسب با مدل خودرو نقش مهمی در عملکرد صحیح سیستم ترمز دارد. استفاده از قطعات استاندارد، عمر دیسک را نیز افزایش میدهد.
همینطور قفل شدن ناگهانی چرخها در حین رانندگی یا ترمز گرفتن میتواند نشانهای از اشکال در سیستم ترمز ABS، گیر کردن کالیپر یا مشکلات هیدرولیکی باشد. اگر بعد از برداشتن پا از روی پدال ترمز نیز متوجه شدید که پدال همچنان پایین مانده یا بهسختی بالا میآید، این را نیز بهنشانۀ خرابی ترمز و گیر کردن مکانیکی قطعات یا اختلال در سیستم هیدرولیک در نظر بگیرید.
تو جه داشته باشید که رانندگی با ترمزهای فرسوده میتواند به لاستیکهای شما نیز آسیب برساند. با توجه به اینکه خودرو واکنش آهستهتری نسبتبه ترمزگیری شما دارد، ممکن است برای توقف بهموقع مجبور باشید بیشتر از ترمز استفاده کنید. ترمز شدید به لاستیکهای شما آسیب میزند و این امر میتواند باعث ساییدگی سریعتر لاستیکها، عدم توازن آنها و درنتیجه سایش ناهموار لاستیکها شود.
راهکارهایی برای افزایش عمر سیستم ترمز
برای اینکه سیستم ترمز عملکرد بهتری داشته باشد، این نکات را رعایت کنید:
- بهصورت دورهای لنتها را بازدید کنید؛
- روغن ترمز را طبق توصیۀ سازنده تعویض کنید؛
- از ترمزگیریهای شدید و ناگهانی خودداری کنید؛
- در سرازیری از دندۀ مناسب استفاده کنید؛
- از قطعات اصلی و استاندارد استفاده کنید؛
- هرگونه صدای غیرعادی را سریع بررسی کنید.
ضمن اینکه رانندگی در گل یا آب بهطور طبیعی لنتها و دیسکهای ترمز شما را لیز میکند که بعدتر، ضربه زدن آرام به پدال ترمز میتواند به پاک شدن آب اضافی و برقراری مجدد اصطکاک مناسب بین لنتها و دیسکهای ترمز خودرو کمک کند. همچنین بارگیری بیش از حد هر خودرویی توانایی آن را برای توقف کاهش میدهد و میتواند به سیستم ترمز آسیب برساند. خودرو را فقط تا حد مجاز توصیهشده در دفترچۀ راهنما بارگیری کنید.
هر چند وقت یک بار باید لنت ترمز تعویض شود؟
زمان تعویض لنت به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- سبک رانندگی؛
- کیفیت لنت؛
- شرایط آبوهوایی؛
- مسیرهای شهری یا جادهای.
بهطور میانگین، لنت ترمز جلو بین ۳۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر و لنت عقب بین ۵۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر عمر میکند. البته این اعداد تقریبی هستند و بازدید دورهای بهترین راه تشخیص زمان تعویض است.
چگونه بهترین لنت ترمز را انتخاب کنیم؟
امروزه انواع لنت ترمز با جنسها و فناوریهای مختلف در بازار وجود دارد؛ از جمله:
- لنت ارگانیک؛
- لنت نیمهفلزی؛
- لنت سرامیکی؛
- لنت کمفلز.
انتخاب لنت مناسب باید براساس مدل خودرو، نوع رانندگی و کیفیت ساخت انجام شود. خرید لنتهای استاندارد از برندهای معتبر، علاوهبر افزایش ایمنی، از آسیب دیدن دیسک ترمز نیز جلوگیری میکند.
جمعبندی
سیستم ترمز مهمترین بخش ایمنی خودرو است و کوچکترین اختلال در عملکرد آن میتواند خطرات جدی به همراه داشته باشد. علائمی مانند سوت کشیدن ترمز، لرزش فرمان، نرم یا سفت شدن پدال، افزایش فاصلۀ توقف، روشن شدن چراغ هشدار و نشت روغن ترمز، همگی نشانههایی هستند که نباید از کنار آنها بهسادگی عبور کرد.
بازدیدهای دورهای، استفاده از لنتهای باکیفیت و رسیدگی به مشکلات در همان مراحل اولیه، علاوهبر حفظ ایمنی، هزینههای تعمیرات را نیز بهمیزان قابلتوجهی کاهش میدهد.
پرسشهای متداول
۱. آیا سوت کشیدن ترمز ماشین همیشه نشانۀ خرابی لنت است؟
خیر. سوت کشیدن ترمز ممکن است بهدلیل گردوغبار، رطوبت، داغ شدن ترمز یا کیفیت پایین لنت نیز ایجاد شود. اگر این صدا بهصورت مداوم ادامه داشت، بهتر است سیستم ترمز بهدست تعمیرکار بررسی شود.
۲. هر چند کیلومتر باید لنت ترمز تعویض شود؟
بهطور معمول لنتهای جلو بین ۳۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر و لنتهای عقب بین ۵۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر عمر میکنند، اما سبک رانندگی و کیفیت لنت تأثیر زیادی بر این بازه دارند.
۳. اگر چراغ هشدار ترمز روشن شود، آیا میتوان به رانندگی ادامه داد؟
اگر چراغ هشدار پس از آزاد کردن ترمز دستی همچنان روشن بماند، بهتر است خودرو را در اولین فرصت بررسی کنید. ادامۀ رانندگی با وجود نقص در سیستم ترمز میتواند خطرآفرین باشد.
۴. بهترین راه تشخیص زمان تعویض لنت چیست؟
بازدید چشمی ضخامت لنت، شنیدن صداهای غیرعادی، کاهش قدرت ترمزگیری و بررسی دورهای بهدست تعمیرکار، بهترین روشهای تشخیص زمان تعویض لنت هستند.
۵. آیا استفاده از لنت ترمز ارزانقیمت توصیه میشود؟
خیر. لنتهای بیکیفیت معمولاً عمر کمتری دارند، صدای بیشتری تولید میکنند و ممکن است به دیسک ترمز آسیب بزنند. استفاده از لنت استاندارد و متناسب با خودرو ایمنی و عملکرد ترمز را بهبود میبخشد.